Μετά την σύνοδο των χωρών της Ευρωζώνης στις 21 Ιουλίου, στα πλαίσια της προσπάθειας εύρεσης λύσης για το δημοσιονομικό πρόβλημα της Ελλάδας αλλά και της Ευρωζώνης γενικότερα, πέρα από το νέο πακέτο στήριξης προς την Ελλάδα, αποφασίστηκε να προταθεί στους ιδιώτες κατόχους ελληνικών ομολόγων ένα πρόγραμμα ανταλλαγής τους χρέους τους με νέα ομόλογα μεγαλύτερης χρονικής διάρκειας και με την προαιρετική αποδοχή “κουρέματος” 21% στην ονομαστική αξία των ομολόγων.
Περί τα τέλη Αυγούστου η ελληνική κυβέρνηση δημοσιοποίησε περισσότερες λεπτομέρειες για την όλη διαδικασία, αναγνωρίζοντας ότι χωρίς την προαιρετική αναδιάρθρωση του χρέους, η δυνατότητα εκπλήρωσης των μελλοντικών υποχρεώσεων του κράτους ενδέχεται να καταστεί ιδιαίτερα προβληματική. Παρόλο λοιπόν που ξεκαθάρισε το τοπίο αναφορικά με τα ομόλογα που θα περιληφθούν στο πρόγραμμα ανταλλαγής (βλέπε διάγραμμα) καθώς και τις προτεινόμενες επιλογές των κατόχων ελληνικών ομολόγων, το PSI (Private Sector Involvement) δεν έχει ακόμα εφαρμοστεί, κυρίως λόγω της επιδείνωσης της δημοσιονομικής κατάστασης της Ελλάδας.
Πλέον έχουν ενταθεί οι συζητήσεις για μια νέα εκδοχή του PSI, σαφώς πιο επώδυνη για τους
κατόχους των ελληνικών ομολόγων, η οποία όμως μπορεί να είναι και πιο ρεαλιστική από το αρχικό σχέδιο.
Οι 4 επιλογές του (αρχικού) PSI
Στο αρχικό σχεδιασμό του PSI, υπάρχουν τέσσερις επιλογές, με τις 2 πρώτες να αφορούν ανταλλαγή στο 100% της ονομαστικής αξίας των ομολόγων ενώ οι υπόλοιπες αλλαγές προβλέπουν «κούρεμα» 21%. Πέρα από την 4η επιλογή που δίνει την δυνατότητα ανταλλαγής με την απόκτηση ενός 15ετούς ομόλογου με σταθερό κουπόνι 6,20%, οι υπόλοιπες επιλογές αφορούν την ανταλλαγή των παλαιών ομολόγων με νέα ομόλογα, μέσης χρονικής διάρκειας 30 ετών.
Τι μέρος του ελληνικού χρέους περιλαμβάνεται στο PSI;
Στο διάγραμμα απεικονίζονται τα συνολικά ποσά που μπορούν να περιληφθούν στο πρόγραμμα, βάση του αρχικού σχεδιασμού. Δεδομένης της δήλωσης εκ μέρους της ΕΚΤ ότι δεν θα συμμετέχει, ουσιαστικά το πρόγραμμα αφορά τους κατόχους εκτός ΕΚΤ, με συνολικά κεφάλαια σε ελληνικά ομόλογα, της τάξεως των 60δις για την περίοδο 2011-2014 και 90δις για την περίοδο 2014-2020. Προκειμένου να ενεργοποιηθεί το πρόγραμμα, η ελληνική κυβέρνηση έχει θέσει σαν
ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής το 90%, δηλαδή ουσιαστικά προσδοκά την αποδοχή ανταλλαγής ομολόγων συνολικής αξίας
135δις [90%* (60+90) ] μέχρι και το 2020, ελπίζοντας μάλιστα ένα σημαντικό μέρος να επιλέξει να προχωρήσει σε ανταλλαγή ομολόγων με «κούρεμα» της τάξεως του 21% (με αντάλλαγμα υψηλότερο κουπόνι).
Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των κεφαλαίων είναι στα “χέρια” ελληνικών και ευρωπαικών τραπεζών (δείτε λεπτομερώς στην παρακάτω
λίστα με τους μεγαλύτερους κατόχους ελληνικών ομολόγων) και είναι και ένας από τους λόγους για την έντονη πτώση των μετοχών τους το τελευταίο διάστημα.
Σύμφωνα όμως με πρόσφατες ανακοινώσεις οι περισσότεροι επενδυτές επιλέγουν την 1η επιλογή δηλώνοντας διατεθιμένοι να ανταλλάξουν τις υφιστάμενες εκδόσεις με νέες 30ετούς διαρκείας, αποφεύγοντας τις επιλογές που προβλέπουν “κούρεμα”. Οι περισσότερες ελληνικές τράπεζες έχουν εδώ και καιρό προχωρήσεις σε προβλέψεις στους ισολογισμούς τους, προεξοφλόντας το “κούρεμα” του αρχικού PSI, αλλά πλέον υπάρχει έντονη ανησυχία οτι θα χρειαστεί περαιτέρω “κούρεμα” και επομένως ανακεφαλαιοποιήση (recapitalisation) αρκετών τραπεζών.
Πιθανότητα για νέο PSI*
(* H Σύνοδος Κορυφής των Ευρωπαίων αποφάσισε να λάβει μέτρα για την στήριξη του ευρώ. Διαβάστε εδώ το άρθρο μου για το νέο PSI.)
Η εφαρμογή του προγράμματος ανταλλαγής του ελληνικού χρέους δεν έχει ακόμα προχωρήσει, καθώς είναι άμεσα συνδεδεμένη με το
δεύτερο πακέτο στήριξης από την τρόικα, η οποία δεν φαίνεται διατεθειμένη να ενεργοποιήσει το 2ο πακέτο στήριξης, αν η Ελλάδα δεν αποδείξει ότι προχωρά ικανοποιητικά με τις διαρθρωτικές αλλαγές και την εφαρμογή του μνημονίου, που προέκυψε από το πρώτο πακέτο στήριξης των 110δις, τον Μάιο του 2010.
Προκειμένου για την βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους υπάρχουν πλέον προτάσεις για αλλαγή των όρων ανταλλαγής του PSI,
πιθανώς με ομόλογα μεγαλύτερης διάρκειας, χαμηλότερο κουπόνι καθώς και για πιο δραστικό «κούρεμα» της αξίας των ομολόγων(από 40 έως 60%) αλλά και επέκταση των ομολόγων που θα περιληφθούν στο πρόγραμμα (έως και το 2035).
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο αλλάζει δραστικά τα δεδομένα και προκαλεί πονοκεφάλους, κυρίως στις ευρωπαικές τράπεζες που κατέχουν σημαντικά ποσά σε ελληνικά ομόλογα καθώς
ένα πιθανό “κουρέμα” στην αξία των ομολόγων της τάξεως του 50%, αυτόματα θα κάνει αναγκαία την ανακεφαλαιοποιήση του Ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος. Το πρόβλημα είναι οτι στην παρούσα κατάσταση θα είναι δύσκολο να γίνει ανακεφαλαιοποιήση “εκ των έσω” άρα αναγκαστικά αρκετές τράπεζες θα καταφύγουν σε κρατικά κεφάλαια.
Έχω αγοράσει ελληνικά ομόλογα, είμαι υποχρεωμένος να ενταχθώ στο PSI;
Οι ιδιώτες επενδυτές που επέλεξαν να επενδύσουν μέρος των οικονομιών τους σε ομόλογα του ελληνικού δημοσίου το πιο πιθανό είναι να μην επηρεαστούν από οποιοδήποτε κούρεμα λάβει χώρα. Το PSI αφορά τις τράπεζες, συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικούς οργανισμούς και όχι τους μεμομωνομένους επενδυτές των ελληνικών ομολόγων και ακόμα και για αυτούς στα χαρτιά είναι “εθελοντικό”. Το επόμενο διάστημα θα αποσαφηνιστεί το πλαίσιο και θα μπορούμε με σιγουριά να περιγράψουμε τις συνέπειες από το “κούρεμα” των ελληνικών ομολόγων.
Πότε τελικά θα υλοποιηθεί το PSI;
Οι εκτιμήσεις είναι ότι η εφαρμογή του τελικού προγράμματος PSI, μπορεί να υλοποιηθεί περί τον Δεκέμβρη, αφού θα έχουν συμφωνηθεί και αποσαφηνιστεί οι ακριβείς όροι ανταλλαγής και κυρίως έχει ενισχυθεί ανάλογα ο μηχανισμός στήριξης του χρηματοπιστωτικού συστήματος στην Ευρωζώνη. Είναι προφανές ότι η πιθανότητα μεγαλύτερου κουρέματος ενέχει τον κίνδυνο να προκύψει η ανάγκη σημαντική ανακεφαλαιοποιήσης του τραπεζικού συστήματος στο σύνολο της Ευρωζώνης, και αυτό είναι κάτι που πρέπει να σχεδιαστεί προσεκτικά για να μην προκαλέσει κραδασμούς στην Ευρωζώνη. Κυρίως όμως πρέπει επιτέλους να καταφέρουν να συνεννοηθούν οι Ευρωπαίοι πολιτικοί…Tα κέντρα λήψης αποφάσεων αν και αποφάσισαν τον Ιούλιο να στηρίξουν περαιτέρω την Ελλάδα, έδειξαν οτι δεν μπορούν να συντονιστούν για την εξεύρεση μιας οριστικής λύσης με αποτέλεσμα τους τελευταίους μήνες να κυκλοφορούν διαφορετικές φήμες για την τύχη της Ελλάδας. Πλέον φαίνεται να συνειδητοποιήσαν οτι το δημοσιονομικό πρόβλημα της Ελλάδας πρέπει να αντιμετωπιστεί πιο δραστικά και οτι δεν είναι κάτι που αφορά μια μόνο χώρα αλλά ολόκληρη την Ευρωζώνη.
Ακόμα και τώρα όμως υπάρχουν διαφωνίες για το ποιος είναι τελικά ο πιο σωστός τρόπος αντιμετώπισης του δημοσιονομικού προβλήματος στην Ευρωζώνη.
Αν τελικά γίνει μεγάλο “κούρεμα”, θα βοηθήσει την ελληνική οικονομία;
Όσον αφορά την Ελλάδα, το πρόβλημα είναι ότι όποια μορφή και να πάρει το PSI, είναι πλεον εμφανής η αδυναμία εφαρμογής ουσιαστικών διαρθρωτικών αλλαγών που θα φέρουν αισιοδοξία και αλλαγή κλίματος στην οικονομία και κυρίως στην κοινωνία. Οι ίδιοι αναλυτές που απέκλειαν αναδιάρθρωση και μεγάλο κούρεμα πριν λίγους μήνες, τελικά τώρα παραδέχονται οτι ακόμα και με 40%-60% κούρεμα το δημόσιο χρέος της Ελλάδα δεν θα είναι βιώσιμο. Οι αυστηρές πολιτικές λιτότητας έχουν αρχίσει να αποδεικνύονται αναποτελεσματικές, προκαλώντας προβλήματα στον κοινωνικό ιστό της χώρας και υπάρχει έντονος προβληματισμός για το μέλλον. Όσο και να θέλουν να μας βοηθήσουν οι Ευρωπαίοι εταίροι και το IMF πρέπει πρώτα να αποφασίσουμε οτι θέλουμε να βοηθήσουμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας…
Το χρέος ήταν 360 ΔΙΣ σε ομόλογα, έγινε 50% κούρεμα άρα θα έπρεπε να οφείλουμε 180 ΔΙΣ...κι όμως παρόλο του 50% του κουρέματος οι οφειλές μας μειώθηκαν μόνο κατά 25 ΔΙΣ... πως έγινε αυτό το μαγικό;
δείτε το βίντεο για να καταλάβετε το πως έγινε το μαγικό:
Κούρεμα 50% των 360 δισ. ίσον... 25 δισ.!
Δυσάρεστες εκπλήξεις περιμένουν οποιονδήποτε απλό πολίτη επιχειρήσει να εφαρμόσει τα στοιχειώδη μαθηματικά που έμαθε στο σχολείο για να κάνει υπολογισμούς σχετικά με το δημόσιο χρέος της χώρας μας. Απορεί μάλιστα γιατί δεν χαιρόμαστε ως Ελληνες όταν γίνεται συζήτηση για "κούρεμα", δηλαδή μείωση του δημόσιου χρέους κατά 50% ή 60% ή ακόμη και 80% που προτείνουν κάποιοι στη συζήτηση που γίνεται σε διεθνές επίπεδο. Η σκέψη του κόσμου είναι απλή: "Χρωστάει η Ελλάδα περίπου 360 δισεκατομμύρια ευρώ. Αν το χρέος αυτό "κουρευτεί" κατά 50%, τότε θα χρωστάμε τα μισά, άρα 180 δισεκατομμύρια".
Αυτό λέει η λογική. Στην πράξη όμως ισχύουν πολύ, απίστευτα πολύ διαφορετικά πράγματα - τουλάχιστον βάσει της "ιστορικής" όπως την αποκαλούσε η κυβέρνηση, συμφωνίας των ηγετών της Ευρωζώνης την 21η Ιουλίου. Ας δούμε τα πράγματα αναλυτικά:
Εν πρώτοις εξαιρούνται από το "κούρεμα" ελληνικά κρατικά ομόλογα αξίας περίπου 60 δισ. ευρώ, τα οποία βρίσκονται στην κατοχή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) - άρα κατά 50% υποτίθεται ότι θα μειωθούν τα υπόλοιπα χρέη του ελληνικού κράτους, αξίας 300 και όχι 360 δισ. ευρώ. Μη βιάζεστε! Εξαιρούνται από το "κούρεμα" άλλα 65 δισ. ευρώ που είναι τα δάνεια που έχει πάρει πρόσφατα η Ελλάδα από την τρόικα ΕΕ - ΔΝΤ - ΕΚΤ στη βάση του Μνημονίου - άρα πέσαμε στα 235 δισ. ευρώ που θα "κουρευτούν" κατά 50%.
Υπομονή, δεν τελειώσαμε ακόμη! Η "ιστορική" συμφωνία της 21ης Ιουλίου αφορά μόνο τα ελληνικά κρατικά ομόλογα που λήγουν μέχρι το 2020, όχι τα πιο μακροπρόθεσμου δανεισμού ομόλογα, τα οποία λήγουν μετά το 2020. Αυτά όμως δεν είναι και λίγα, ανέρχονται σε ομόλογα αξίας περίπου 40-45 δισ. ευρώ - άρα προς "κούρεμα" έχουν απομείνει πλέον μόνο 190-195 δισ. ευρώ από τα 360 του συνολικού μας χρέους!
Εχουμε κάτι λεπτομέρειες να ρυθμίσουμε ακόμη: "κούρεμα" δεν θα υποστούν και τα έντοκα γραμμάτια του δημοσίου τα οποία είναι εξ ορισμού βραχύβια (ετήσια, εξάμηνα, ακόμη και τρίμηνα) η αξία των οποίων ανέρχεται σε 15 δισ. ευρώ - άρα μας έχουν απομείνει προς "κούρεμα" γύρω στα 175 - 180 δισ. ευρώ. Από αυτά πρέπει να αφαιρεθούν ακόμη περίπου 20 δισεκατομμύρια, τα οποία αντιστοιχούν σε άλλα δάνεια που έχει συνάψει το ελληνικό δημόσιο. Εδώ τελειώσαμε!
Κάνοντας τη σούμα βλέπουμε ότι από τα 360 δισ. του συνολικού δημόσιου χρέους έχουν ήδη αφαιρεθεί τουλάχιστον τα 200 δισ. και απέμειναν προς "κούρεμα" κατά 50% μόνο τα 160 δισ.!
Πριν πείτε όμως "έστω με "κούρεμα" 50% των 160 δισ. γλιτώνουμε τουλάχιστον 80 δισ. ευρώ που δεν είναι και λίγα" πρέπει να σας πούμε μερικά ακόμη επώδυνα μυστικά.
Από αυτά τα 160 δισ. ευρώ που απέμειναν πάνω από 100 δισ. βρίσκονται στα χέρια ελληνικών τραπεζών, ελληνικών ασφαλιστικών ταμείων και ελληνικών ασφαλιστικών εταιρειών. Θα εξετάσουμε χωριστά τι σημαίνει αυτό και τι προκύπτει ως αποτέλεσμα του "κουρέματος" αυτών των 100 και πλέον δισ. ευρώ που βρίσκονται σε ελληνικά χέρια. Εδώ απλώς θέλουμε να επισημάνουμε ότι τελικά είναι - δεν είναι καμιά εξηνταριά δισ. ευρώ αυτά που βρίσκονται στα χέρια ξένων ιδιωτικών τραπεζών και άλλων ιδιωτών.
Αν προσθέσουμε το γεγονός ότι δεν έδειξαν καμιά προθυμία να σπεύσουν όλοι να συμμετάσχουν στο εθελοντικό πρόγραμμα "κουρέματος" το προσδοκώμενο κέρδος από αυτούς κυμαίνεται γύρω στα 20-25 δισ. ευρώ αν υποθέσουμε δηλαδή ότι από αυτούς που κατέχουν τα 60 δισ. προσέρχονται στο "κουρείο" κατά 50% οι κάτοχοι ομολόγων αξίας 40-50 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Βάσει των διευθετήσεων της 21ης Ιουλίου δηλαδή και με τους υπολογισμούς που κάναμε το κέρδος της Ελλάδας μέχρι στιγμής από το "κούρεμα" κατά 50% των 360 δισ. ευρώ του δημόσιου χρέους ανέρχεται σε... 20-25 δισεκατομμύρια!!! Φυσικά τίποτα δεν απαγορεύει όλες αυτές οι ρυθμίσεις να αλλάξουν αύριο.
Επιδείνωση
Χρέη προς ξένους τα χρέη προς Ελληνες
ΑΠΡΟΣΔΟΚΗΤΕΣ εξελίξεις προκαλεί το "κούρεμα" κατά 50% της αξίας των κρατικών ομολόγων ύψους άνω των 100 δισ. ευρώ που κατέχουν οι ελληνικές τράπεζες, τα ελληνικά ασφαλιστικά ταμεία και οι ελληνικές ασφαλιστικές εταιρείες. Τυπικά, το δημόσιο χρέος θα μειωθεί κατά 50 δισ. Με τη μείωση όμως ούτε οι τράπεζες θα έχουν λεφτά για να πληρώσουν στους καταθέτες τους ούτε τα ταμεία θα μπορούν να δίνουν συντάξεις! Για να μη γίνει αυτό, το κράτος θα τους δανείσει αμέσως σχεδόν όσα λεφτά τους πήρε. Οι τράπεζες και τα ταμεία θα χρωστούν τα λεφτά στο Δημόσιο πλέον. Επειδή όμως η κυβέρνηση δεν έχει λεφτά να τους δανείσει, πρέπει να δανειστεί τα λεφτά αυτά από το εξωτερικό! Ετσι το δημόσιο χρέος θα ξαναγίνει όσο ήταν και επιπλέον αυτά που χρώσταγε σε ελληνικά ιδρύματα, το κράτος θα τα χρωστάει τώρα σε ξένους!
Γράφουν οι: Αλέξανδρος Κάντζης, Μηχανολόγος, Επιχειρηματίας και Δημήτρης Μάρδας, Καθηγητής, Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, ΑΠΘ
Μετά την σύνοδο των χωρών της Ευρωζώνης στις 21 Ιουλίου, στα πλαίσια της προσπάθειας εύρεσης λύσης για το δημοσιονομικό πρόβλημα της Ελλάδας αλλά και της Ευρωζώνης γενικότερα, πέρα από το νέο πακέτο στήριξης προς την Ελλάδα, αποφασίστηκε να προταθεί στους ιδιώτες κατόχους ελληνικών ομολόγων ένα πρόγραμμα ανταλλαγής τους χρέους τους με νέα ομόλογα μεγαλύτερης χρονικής διάρκειας και με την προαιρετική αποδοχή “κουρέματος” 21% στην ονομαστική αξία των ομολόγων.
Στο διάγραμμα απεικονίζονται τα συνολικά ποσά που μπορούν να περιληφθούν στο πρόγραμμα, βάση του αρχικού σχεδιασμού. Δεδομένης της δήλωσης εκ μέρους της ΕΚΤ ότι δεν θα συμμετέχει, ουσιαστικά το πρόγραμμα αφορά τους κατόχους εκτός ΕΚΤ, με συνολικά κεφάλαια σε ελληνικά ομόλογα, της τάξεως των 60δις για την περίοδο 2011-2014 και 90δις για την περίοδο 2014-2020. Προκειμένου να ενεργοποιηθεί το πρόγραμμα, η ελληνική κυβέρνηση έχει θέσει σαν ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής το 90%, δηλαδή ουσιαστικά προσδοκά την αποδοχή ανταλλαγής ομολόγων συνολικής αξίας 135δις [90%* (60+90) ] μέχρι και το 2020, ελπίζοντας μάλιστα ένα σημαντικό μέρος να επιλέξει να προχωρήσει σε ανταλλαγή ομολόγων με «κούρεμα» της τάξεως του 21% (με αντάλλαγμα υψηλότερο κουπόνι).
